«Ά-τεχνο» σχολείο

0

της Γιούλης Ηλιοπούλου 
Δημοσιογράφος – Φιλόλογος

Με αφορμή το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και την – ενταγμένη σε αυτό- δράση «Τα σχολεία πάνε σινεμά».

Τα σχολεία πάνε σινεμά; Ή μουσείο; Ή θέατρο; Και πώς; Με ποια διάθεση και προοπτική;

«Αγγίζουν» καθόλου τον πολιτισμό, «επικοινωνούν» καθόλου, στο μέτρο των δυνατοτήτων τους, με την πολιτιστική δημιουργία, σαν φίλοι παιδικοί, που η επικοινωνία αυτή είναι αληθινή, ηθελημένη, καλυμμένη με λαχτάρα και χαρά, κι όχι επικοινωνία τυπική, καταναγκαστική, όπως η «καλημέρα» που λές στον αντιπαθητικό γείτονα, τον οποίο πάντα εύχεσαι να μη συναντήσεις βγαίνοντας από το σπίτι.

Γιατί έτσι «αντιπαθητική» έχει καταντήσει η επαφή των μαθητών με την τέχνη και τον πολιτισμό. Κι αν όχι αντιπαθητική, τουλάχιστον βαρετή και αδιάφορη. Αδιάφορα τα παιδιά περιδιαβαίνουν τις μουσειακές αίθουσες ή τους αρχαιολογικούς χώρους. Εάν βέβαια συμμετέχουν στις εκδρομές –εκπαιδευτικές επισκέψεις, συγγνώμη- και δεν έχουν επιλέξει –καθόλου άδικα- να παραμείνουν σπίτι και να μελετήσουν ένα ακόμη κομμάτι της χαώδους ύλης των εξετάσεων ή απλά να πάνε για καφέ..

Μιλώ για τα μεγαλύτερα παιδιά, τελευταίων τάξεων του Γυμνασίου και του Λυκείου, με σαφή επικέντρωση σε εκείνα της Τρίτης Λυκείου, που έχουν επιδοθεί σε ένα κουραστικό και στείρο παιδευτικά κυνήγι βαθμών και άριστης απόδοσης στις τελικές πανελλαδικές εξετάσεις τους.

Στις μικρότερες σχολικές βαθμίδες γίνονται πιο ελπιδοφόρες προσπάθειες, με προγράμματα, δράσεις, επισκέψεις, που στόχο έχουν να μυήσουν τους μαθητές στον πολιτισμό. Και εκεί η συμμετοχή είναι και μεγαλύτερη.

Παρόλα αυτά η δομή των σχολικών προγραμμάτων, οι εκπαιδευτικοί στόχοι και σκοποί και ο τρόπος που αυτοί πραγματώνονται δεν ευνοούν την επαφή των μαθητών με τις τέχνες. Και υπάρχουν φιλότιμοι εκπαιδευτικοί που παλεύουν, με δράσεις κάθε λογής, θεατρικές, μουσικές κλπ, να προβάλουν τον πολιτισμό, να κάνουν τα παιδιά φιλότεχνα. Γιατί η παραγκωνισμένη αισθητική και καλλιτεχνική αγωγή είναι σημαντικότερες από την απλή μετάδοση εξειδικευμένων γνώσεων, ή πληροφοριών μάλλον, με στόχο επιτυχία σε εξετάσεις σε ένα σχολείο καθαρά εξετασιοκεντρικό.

Τι κι αν οι ψυχολόγοι και οι ειδικοί παιδαγωγοί υπερθεματίζουν τη σημασία της επαφής με το παιχνίδι, την ανάγκη για αυτενέργεια, τη σημασία της δημιουργικότητας και της έξαψης της φαντασίας; Ανάγκες που καλύπτονται σε μεγάλο βαθμό μέσα από την επαφή με όλες τις μορφές της τέχνης. Η σχολική πραγματικότητα είναι μονόχρωμη, μουντή και μονοδιάστατη.

Και ας μην καταλογίζουμε συνεχώς την ευθύνη στους μαθητές. Που βαριούνται, δε συμμετέχουν, επιλέγουν να φύγουν από τις εκπαιδευτικές επισκέψεις. Τους έμαθε το σχολείο να αγαπούν την τέχνη με κάποιον τρόπο; Τους έκανε την επαφή με την τέχνη αναγκαία, ευχάριστη, εποικοδομητική; Ή το πιο σημαντικό. Τους αφήνει χρόνο ελεύθερο να πραγματώσουν αυτή την επαφή; Είτε στα πλαίσια του σχολικού προγράμματος είτε εκτός αυτού;

Προτάσεις υπάρχουν πολλές, λύσεις ακόμη περισσότερες και η συζήτηση δεν έχει τέλος όταν αναφερόμαστε σε διάπλαση ανθρώπων. Ανθρώπων μικρών ακόμη ηλικιακά, εύπλαστων, που η διαχείριση της προσωπικότητάς τους, η προβολή των ιδιαίτερων ικανοτήτων τους, η ολόπλευρη διαμόρφωσή τους, πρέπει να είναι το κύριο μέλημα ενός θεσμού που θέλει να αποκαλείται εκπαίδευση, αλλά στην πορεία έχει χάσει εντελώς τον πραγματικό εκπαιδευτικό προσανατολισμό του.

Είναι βαρύ φορτίο και ευθύνη μεγάλη. Και το σύγχρονο σχολείο οφείλει να την αναλάβει, πριν απαξιωθεί οριστικά και αμετάκλητα.

Share.